เมื่อพูดถึงการมีอายุที่ยืนยาวอย่างมีคุณภาพ คนส่วนใหญ่มักมุ่งเน้นไปที่การกินอาหารดีๆ หรือการออกกำลังกาย แต่ความจริงแล้ว ศัตรูตัวเงียบที่เร่งให้ร่างกายเสื่อมสภาพเร็วที่สุดกลับเป็น “ความเครียดเรื้อรัง”
ในทางวิทยาศาสตร์ ความเครียดในผู้สูงอายุไม่ได้ส่งผลกระทบแค่สภาพจิตใจเท่านั้น แต่การที่หลั่งฮอร์โมนความเครียดอย่างต่อเนื่องนั้น จะเข้าไปทำลายระบบภูมิคุ้มกัน กระตุ้นการอักเสบในระดับเซลล์ (Inflammaging) และทำให้เทโลเมียร์ (ปลายสายดีเอ็นเอ) สั้นลงอย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ร่างกายแก่ก่อนวัย หลอดเลือดเสื่อมสภาพ และกระตุ้นให้โรคประจำตัวกำเริบได้ง่ายขึ้น
การตรวจเช็กและป้องกันตั้งแต่เนิ่นๆ เป็นหัวใจสำคัญของการมีอายุที่ยืนยาวอย่างแข็งแรง มาลองเช็กสัญญาณเตือนเงียบๆ ผ่านพฤติกรรมเหล่านี้
วิธีสังเกตพฤติกรรมและสัญญาณความเครียดในผู้สูงอายุ
-เมื่อผู้สูงอายุมีอาการนอนไม่หลับ หลับไม่สนิท หรือตื่นกลางดึกบ่อย
-มีอารมณ์เปลี่ยนง่าย หงุดหงิด เศร้า หรือวิตกกังวลมากกว่าปกติ
-เบื่ออาหารหรือรับประทานอาหารมากผิดปกติ
-ขาดความสนใจในกิจกรรมที่เคยชอบ
-แยกตัวจากครอบครัวและสังคม ไม่อยากพูดคุยหรือพบปะผู้อื่น
ปัจจัยที่เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดความเครียด (สาเหตุที่พบได้บ่อย)
-ความโดดเดี่ยว
-การเจ็บป่วยเรื้อรัง
-การสูญเสียคนใกล้ชิด
-การเปลี่ยนแปลงของร่างกายและการใช้ชีวิต
ผลกระทบต่อสุขภาพกายและจิต
ความเครียดที่อาจจะส่งผลต่อสุขภาพ เช่น ความดันโลหิตสูง ภูมิคุ้มกันลดลง นอนไม่หลับ ซึมเศร้า หรือทำให้โรคประจำคัวกำเริบ เป็นต้น
วิธีการดูแลและรับมือเบื้องต้น
-การเปิดโอกาสให้พูดคุยและรับฟังด้วยความเข้าใจ
-ใช้เวลาร่วมกันและสร้างบรรยากาศที่อบอุ่นในครอบครัว
-ส่งเสริมการเข้าสังคมกับเพื่อนหรือชมรมผู้สูงอายุ
-ส่งเสริมกิจกรรมที่ชอบ เช่น เดินเล่น ทำสวน ฟังเพลงหรือออกกำลังกายเบาๆ ช่วยให้ผ่อนคลาย
-หากความเครียดรุนแรงหรือมีอาการซึมเศร้ารุนแรงต่อเนื่อง ควรพาเข้ารับคำปรึกษาจากแพทย์หรือนักจิตวิทยา
